भेरीगङ्गा (सुर्खेत), १० फागुनः कैलालीको गोदावरी नगरपालिका–७ जमुनानगरकी देवी पाठक डोटीको आदर्श गाउँपालिकामा विसं २०६१ मङ्सिर २९ गते जन्मिनुभएकी उहाँ न्यून दृष्ट्रिविहीन हुनुहुन्छ । जन्म डोटीमा भए पनि घरको आर्थिक अवस्था कमजोर भएपछि बसाइँसराइ गरी परिवार कैलालीमा आएपछि उहाँको बाल्यकाल कैलालीको गोदावरी नगरपालिका जमुनानगरमा बित्यो ।
जन्मदै न्यून दृष्ट्रिसम्बन्धी अपाङ्गता भएकी देवीको बाल्यकाल त्यति सहज थिएन । एकातिर घरको आर्थिक अवस्था कमजोर थियो भने अर्कोतर्फ अपाङ्गता भएको व्यक्ति भनेर समाजमा अपहेलना गरिन्थ्यो । त्यसका बावजुद पनि उहाँले आफ्नो शिक्षा प्राररम्भ गर्नुभयो । गाउँकै दुर्गा भवानी माध्यमिक विद्यालयमा आफ्नो पढाइ थालनी गर्नुभएका देवी कक्षामा सधँै उत्कृष्ट हुनुहुन्थ्यो ।
पढाइ रोक्न दबाब
देवीले पढाइसँगै अतिरिक्त क्रियाकलापमासमेत रुचि राख्ने गर्नुहुन्थ्यो । उहाँको कक्षा ८ को परीक्षा चलिरहेको थियो । उहाँलाई अब पढाइ रोक्नुपर्ने दबाब घरपरिवार र गाउँसमाजबाट आउन थाल्यो ।
देवीले भन्नुभयो, “एकातिर घरको आर्थिक अवस्था कमजोर थियो, अर्कोतर्फ दृष्ट्रिसम्बन्धी अपाङ्गता भएर होला पढेर के हुन्छ र ? भन्ने प्रश्न गरिन्थ्यो । अनि घरमा आमाबुवाले पनि अब नपढ्ने भनेर निर्णय गरेपछि म धेरै रोएँ । त्यसपछि मेरो पढेर असल र सामाजिक मानिस बन्ने मेरो सपनामा ब्रेक लाग्न थाल्यो । म धेरै समय रोएरै दिन बिताएँ ।”
घरको आर्थिक अवस्था पनि कमजोर थियो । देवी बुवाआमाले भनेअनुसार पढाइ छोड्ने निर्णयमा पुग्नुभयो । उता कक्षा ८ को नतिजा सार्वजनिक भयो । उहाँ उत्कृष्ट नतिजा ल्याएर पास हुनुभयो । पास भए पनि उहाँले आफ्नो पढाइ रोक्ने भनेर घरमा बस्न थालिसक्नुभएको थियो ।
परिलक्षित संस्थाको सहयोगले पढाइमा निरन्तरता
घरको आर्थिक अवस्था कमजोर भएकाले देवीले आफू पढ्ने धोको हुँदाहुँदै पनि पढाइ रोक्ने निर्णयमा पुग्नुभएको थियो । सँगै न्यून दृष्ट्रिविहीन हुनु पनि उहाँका लागि समस्या भएको थियो ।
“घरको आर्थिक अवस्था कमजोर भएकाले पढेर के गर्न सक्छे र ? भन्ने प्रश्न समाजबाट आउथ्यो । म पनि अब पढ्दिन भन्ने सोचमा पुगेकी थिएँ । एक दिन हाम्रै गाउँका एकजना पुष्पा रोकाय भन्ने दिदीसँग भेट भयो । उहाँले अपाङ्गताको क्षेत्रमा काम गर्नुहुँदो रहेछ । दिदीले आर्थिक अवस्था कमजोर भएका र अपाङ्गता भएका व्यक्तिलाई परिलक्षित संस्थाले छात्रावृत्ति दिन्छ भनेर सुनाएपछि म एकदमै खुसी भएँ ।”
परिलक्षित संस्थाले आर्थिक अवस्था कमजोर भएका, अपाङ्गता भएका व्यक्तिलाई शिक्षा हासिल गर्न सहयोग गर्ने थाहा पाएपछि उहाँले आवेदन दिन भनेपछि आफूले आवेदन दिएको देवीले स्मरण गर्नुभयो ।
“आवेदनपछि म छनोट भएँ । छात्रावृत्ति पाउने भएपछि पढाइले निरन्तरता पाउनेमा ढुक्क भएँ । त्यो दिन मेरो खुसीको सीमा थिएन”, उहाँले भन्नुभयो, “रोकिन लागेको पढाइलाई निरन्तरता दिन पाउने भएपछि मैले ९ कक्षामा भर्ना भएँ । मलाई झनै उत्साह थपियो अनि २०७५ सालमा एसइई पास भएपछि आमाबुवा पनि खुसी हुनुभयो ।”
परिलक्षित संस्थाले शैक्षिक सहयोग कार्यक्रमअन्तर्गत शिक्षा आर्जनका लागि सबै खर्च व्यहोर्ने गरेको भन्दै आफूजस्ता धेरै व्यक्ति यो कार्यक्रमबाट लाभाम्वित भएका देवीले बताउनुभयो ।
छोरीको सङ्घर्ष, मेहनतमा परिलक्षितले गरेको सहयोग आफ्ना लागि अवसरका रूपमा आएको देवीकी आमा सरुदेवी पाठक र बुवा नवराज पाठकले बताउनुभयो । उहाँहरूले हौसला र अवसर पाएमा अपाङ्गता भएका व्यक्ति पनि सफल बन्न सक्ने भएकाले समाज, घरपरिवारले उपेक्षा गर्न नहुने धारणा राख्नुभयो ।
काम गर्दै पढ्दै
एसइई पासपछि उहाँ बैंकर बन्ने लक्ष्यका साथ प्लस टु भर्ना हु्नुभयो । उहाँले लेखा विषय पढ्नुभएको छ । अहिले घरपरिवार, समाज सबैले उहाँलाई हौसला प्रदान गर्नुहुन्छ । अहिले उहाँले पढ्दै अपाङ्गताको क्षेत्रमा पैरवी पनि गर्नुहुन्छ ।
उहाँले केही सङ्घसंस्थामा आफ्नो क्षेत्रअनुसार काम गर्न थाल्नुभयो । देवी अहिले स्नातक तह पूरा गर्ने तयारीमा हुनुहुन्छ । उहाँ अहिले अपाङ्गता एकता समाज कैलालीमा लेखापाल पदमा कार्यरत हुनुहुन्छ भने उहाँले अपाङ्गता भएका व्यक्तिको अधिकारका लागि पैरवी गर्दै आउनुभएको छ ।
नेपाल अपाङ्गता महिला सङ्घ कैलालीको अध्यक्षसमेत रहनुभएकी देवीले अपाङ्गता भएका व्यक्तिको अधिकारका लागि पैरवी गर्दै सरकारी सेवामा प्रवेश गर्ने योजनासहित तयारी गरिरहनुभएको छ ।