काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले इरानसँग वार्ता अघि बढिरहेको दाबी गर्दै तेहरानलाई सम्झौतामा पुग्नका लागि अहिलेको अवसरलाई **‘अन्तिम मौका’**का रूपमा लिन चेतावनी दिएका छन्।
ह्वाइट हाउसस्थित ओभल अफिसमा आयोजित कार्यक्रममा ट्रम्पले इरानकै आग्रहमा साउदी अरब, संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) र कतारको समर्थनमा वार्ता प्रक्रिया अघि बढिरहेको दाबी गरेका हुन्।
ट्रम्पले इरानलाई राम्रो सम्झौताका लागि उपलब्ध अवसर गुमाउन नहुने भन्दै वार्तामार्फत समाधान खोज्न आग्रह गरेका छन्। उनका अनुसार अहिलेको कूटनीतिक प्रयासलाई सकारात्मक निष्कर्षमा पुर्याउने अवसर सीमित रहेको छ।
हर्मुजदेखि परमाणु कार्यक्रमसम्म छलफल
ट्रम्पका अनुसार अमेरिका–इरानबीच भनिएको वार्ता मुख्यतः दुई महत्वपूर्ण विषयमा केन्द्रित छ।
पहिलो चरणमा हर्मुज जलसन्धि पूर्ण रूपमा खुला राख्ने विषयमा छलफल भइरहेको उनले बताएका छन्। यो विषयमा आगामी दिनमै टुंगो लाग्न सक्ने उनको दाबी छ।
विश्वको महत्वपूर्ण ऊर्जा आपूर्ति मार्गमध्ये एक मानिने हर्मुज जलसन्धिसम्बन्धी विषयलाई ट्रम्पले तत्काल समाधान गर्नुपर्ने प्राथमिकताका रूपमा अघि सारेका छन्।
त्यसपछि दोस्रो चरणमा इरानको परमाणु क्षमतासम्बन्धी विषयमा छलफल हुने ट्रम्पको भनाइ छ।
इरानको परमाणु क्षमता अन्त्य हुनुपर्नेमा जोड दिँदै उनले त्यसका लागि केही समय आवश्यक पर्न सक्ने बताएका छन्। परमाणु कार्यक्रमको विषय अमेरिका र इरानबीच लामो समयदेखि विवादको प्रमुख कारण बन्दै आएको छ।
‘इरानले दोहोरो व्यवहार गरिरहेको छ’
यसअघि सामाजिक सञ्जालमार्फत ट्रम्पले इरानी नेतृत्वको आलोचना गर्दै तेहरानले वार्ताका विषयमा दोहोरो धारणा सार्वजनिक गरिरहेको आरोप लगाएका थिए।
उनका अनुसार इरानले एकातर्फ अमेरिकासँग वार्ताका लागि पहल गरिरहेको छ भने अर्कोतर्फ सार्वजनिक रूपमा अमेरिकासँग कुनै संवाद नभएको दाबी गर्दै आएको छ।
ट्रम्पले यस्तो व्यवहारले वार्ताको वास्तविक अवस्थाबारे भ्रम सिर्जना भएको संकेत गरेका छन्।
इरानको भने फरक दाबी
तर, ट्रम्पको दाबीलाई इरानले भने अस्वीकार गरेको छ।
इरानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बाघेईले अमेरिकासँग कुनै प्रकारको प्रत्यक्ष वार्ता भइरहेको भन्ने कुरा अस्वीकार गरेका हुन्।
तेहरानमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा उनले इरान हर्मुज जलसन्धिसम्बन्धी विषयमा ओमानसँग मात्र वार्तामा रहेको स्पष्ट पारे।
इरानको यो भनाइसँगै ट्रम्पले प्रस्तुत गरेको वार्ताको दाबी र तेहरानको आधिकारिक धारणा एकअर्कासँग बाझिएको देखिएको छ।
तनावबीच फरक दाबीले बढायो अन्योल
अमेरिका र इरानबीच पछिल्लो समय तनाव बढिरहेको अवस्थामा ट्रम्पको वार्ता भइरहेको दाबी र इरानको त्यससम्बन्धी खण्डनलाई अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ।
विशेषगरी हर्मुज जलसन्धि र इरानको परमाणु क्षमतासँग जोडिएका विषय संवेदनशील भएकाले दुवै पक्षबीच कूटनीतिक संवाद भए–नभएको विषयले अन्तर्राष्ट्रिय चासो बढाएको छ।
एकातर्फ ट्रम्पले वार्तालाई सम्झौतामा पुग्ने **‘अन्तिम अवसर’**का रूपमा प्रस्तुत गरेका छन् भने अर्कोतर्फ इरानले अमेरिकासँग कुनै वार्ता नभएको स्पष्ट पारेको छ।
दुवै पक्षबाट आएका फरक–फरक दाबीका कारण वास्तविक रूपमा कुनै औपचारिक वार्ता भइरहेको छ वा छैन भन्ने विषय अझै स्पष्ट हुन सकेको छैन। आगामी दिनमा अमेरिका र इरानबाट आउने आधिकारिक धारणा तथा हर्मुज जलसन्धिसम्बन्धी घटनाक्रमले यस विषयको दिशा तय गर्ने देखिन्छ।